Organik Bal Nedir? Organik Bal Standartları Nelerdir?

Organik Bal Nedir? Organik Bal Standartları Nelerdir?
Organik Bal Nedir? Organik Bal Standartları Nelerdir?

Bu yazımda sizlere organik bal standartlarını, arıların balı nasıl ürettiklerini, balın besinsel değerini ve arıların biyolojik yapılarının nasıl olduklarını araştırıp paylaştım.

TS 3036 bal standardında ‘bitkilerin çiçeklerinde bulunan nektarın veya bitkilerin canlı kısımlarıyla bazı eş kanatlı böceklerin salgıladıkları tatlı maddelerin bal arıları tarafından toplanması, vücutlarında bileşimlerinin değiştirilip petek gözlerine depo edilmesi ve buralarda olgunlaşması sonucu meydana gelen koyu kıvamda tatlı bir üründür’ şeklinde tanımlanmaktadır [1].

Bal, bitkilerin çiçeklerinden veya diğer kısımlarından salgılanan nektarın, bal arıları tarafından toplanıp, bileşiminlerinin değiştirilip petek gözlerinde depo edilmesi ve olgunlaşması sonucu doğal yani organik bal üretilir. Organik balın kimyasal bileşimi coğrafi ve botanik çeşitliliğe göre değişiklik gösterir.[2]

Balın kimyası yaklaşık olarak; %82 karbonhidrat,%17 su, %0.7 mineral madde, % 0.3 protein ve vitamin, organik asit gibi birçok bileşimden oluşur. Bu bileşenler sayesinde bal bileşikler. Bu bileşenler sayesinde bal
antimikrobiyal ve antioksidan özelliklere sahip olmaktadır. Hem sindirim sistemi hemde kanser ile tümör hücreleriyle mücadelesi üzerine olumlu etkileri bulunmaktadır.[3]

Bal dışında arıcılık faaliyetleri ile üretilen; propolis, arı sütü, arı zehri, polen ve balmumu gibi ürünler de bulunmakta olup bu ürünlerin de beslenme ve sağlık açısından önemli faydaları bulunmaktadır.

Organik Bal Standartları

Balın organik olması için, T.C. Organik Tarımın Esasları ve Uygulanması İlişkin Yönetmeliğe uygun üretilmesi gerekmekte olup bağımsız sertifikasyon firmaları tarafından düzenli kontrol edilmesi gerekmektedir.


Bal Tebliği’ne (2012/58) göre balın sahip olması gereken özellikleri

[table id=1 /]

Organik Arıcılık Ürünleri

Arıcılık ürünü olarak genelde, sadece bal bilinmektedir. Oysa arılardan bal, balmumu, arı sütü, polen, propolis ve arı zehri gibi 6 çeşit ürün sağlanır. Bu ürünlerden bal (nektar olarak), polen ve propolisi arılar, doğadan toplamaktadır. Arı sütü, balmumu ve arı zehrini ise bal ve polen kullanarak metabolizmalarında üretmektedirler. Bu ürünler hem gıda maddesi olarak hem de birçok hastalığın tedavisinde yaygın olarak kullanılmaktadır. Arı ürünlerinden beklenen yararların sağlanabilmesi ancak organik arı ürünleri üretimi ve tüketimiyle mümkündür.

Organik Bal Nasıl Anlaşılır?

Maalesef balın organik olup olmadığı ancak laboratuvar ortamında anlaşılmaktadır. Aldığınız balın üzerinde mutlaka “bal kodeksine uygundur” ibaresi bulunmasına dikkat etmelisiniz. İçindekiler kısmında bal dışında şeker, glikoz gibi ibareler bulumamasına dikkat etmelisiniz. Balın organikliğini evinizde test etmek için; şekerlenme, renk, koku, uzama, ılık su deneyi, kağıt havlu deneyi, yanma deneyi gibi yöntemlerle inceleyebilirsiniz. Bu yöntemler hakkında küçük başlıklar ile bilgi vereceğim.

Organik Balın Donması/Kristalleşmesi

Aldığınız bal bekledikçe şekerlenme yapıyorsa o balın sahte olma olasılığı düşüktür. Buz dolabında bir süre beklettiğiniz balın kıvamı tereyağına benzemeye başlayacaktır. Bu balı bu şekilde de yiyebilirsiniz, küçük bir kaba sıcak su koyarak ısıtırsanız da bu kıvam çözülecektir. “Organik Balın Donması” yazımızı okuyarak balın neden kristalleştiğini öğrenebilirsiniz.

Hakiki Balın Rengi ve Kıvamı

Renk konusuna gelecek olursak, olabildiğince koyu renkli balları tercih edin. Genel olarak açık renkli ballar sahte çıkmaktadır. Ancak her koyu renkli balda gerçek bal değildir.

Balı kaşıkla aldığınız zaman bir müddet hiç kopmadan uzayıp akar. Katı bir şekilde balı kaşığa alıyorsanız o balın sahte olma olasılığı çok yüksektir(soğuk bir ortamda bulunmuyorsa).

Evde Yapabileceğiniz Organik Bal Deneyleri

Ilık su deneyi

Ilık suya 1 kaşık kadar bal koyun ve bekleyin. Katkılı bal ılık suda çözülecektir. Organik bal bıraktığınız şekilde kalacaktır.

Kağıt havlu deneyi

Kağıt havluya bir kaşık kadar bal dökün. Havlu balı emiyorsa bal muhtemelen o organik bal değildir.

Yanma deneyi

Pamuğa bir damla kadar bal damlatın, sonra onu ateşe verin. Eğer yanıyorsa organik bal olma olasılığı yüksektir.

Makalemizdeki kaynaklar

[1] TÜRK STANDARTLARI ENSTİTÜSÜ
[2] Bilgen-Çınar, S., 2010. Türk çam balının analitik özellikleri. Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Gıda Mühendisliği Anabilim Dalı Doktora, Türkiye. 81 ss.
[3] Erciyes Üniversitesi Veterinerlik Fakültesi Dergisi 9(3): 197-209
[4] TÜRK GIDA KODEKSİ BAL TEBLİĞİ
Fotoğraflar: freepik
Teşekkürler dergipark.org.tr

Takip edilen ,,,

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir